AB 1709'a Google, Meta ve TikTok'tan dava

Google, Meta ve TikTok, Kaliforniya'da çocukların sosyal medya bağımlılığını azaltmayı hedefleyen AB 1709 yasasını durdurmak istiyor. Üç şirket çarşamba günü eyalet başsavcısı Rob Bonta aleyhine ayrı ayrı dava açtı. Ayrıca her biri, yasanın ifade özgürlüğü haklarını çiğnediğini öne sürdü.

AB 1709 neleri yasaklıyor?

Yasa 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Bu tarihten sonra platformlar 16 yaşın altındaki kullanıcılara “bağımlılık yapıcı özellik” sunamayacak. Metin bu özellikleri “psikolojik olarak istismar edici” diye tanımlıyor. Çünkü bunlar etkileşimi artırıp zorlayıcı kullanıma yol açacak şekilde tasarlanıyor.

Kapsamda sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve “bağımlılık yapıcı” sayılan akış var. Ayrıca platformların, genç kullanıcılara bu özelliklerin sunulmaması için “makul önlemler” alması gerekiyor. Bu nedenle sosyal medyada her gün kullanılan temel özellikler tartışmanın merkezinde.

Şirketlerin dava gerekçeleri

Şirketlere göre yasa, ifade özgürlüğüne aykırı. Ayrıca 230. madde olarak bilinen düzenlemeyle de çelişiyor. Bu madde, 1996 tarihli federal yasanın bir parçası ve çevrimiçi platformları kullanıcı içeriğinden doğan sorumluluktan koruyor. Eleştirmenler ise maddenin platformlara fazla geniş bir dokunulmazlık tanıdığını söylüyor.

Google'ın dilekçesine göre YouTube, önerileri kişiselleştiriyor. Böylece genç kullanıcılar ilgi alanlarına, yaşlarına ve gelişim ihtiyaçlarına uygun içerik görüyor. Şirket otomatik oynatmayı da savundu. Örneğin eğitim videolarından oluşan bir oynatma listesi gibi içerik kesintisiz ve sırayla izlenebiliyor.

Dilekçede şu ifade yer aldı: AB 1709'un kişiselleştirilmiş öneri ve otomatik oynatma yasakları, YouTube'un 16 yaş altına güvenli, sorumlu ve zenginleştirici bir deneyim sunma çabalarını boşa çıkarır. Meta ise hizmetlerinin dünya genelinde milyarlarca insanın fikir paylaşmasını ve önemli konuları tartışmasını sağladığını söyledi. Şirkete göre kişiselleştirilmiş akış ve otomatik oynatma yasaklanırsa, Meta'nın reşit olmayanlara içerik ulaştırması tümüyle yasa dışı olur.

Karşı görüş ve Meta'nın önceki uzlaşması

Heat Initiative adlı kuruluşta hareket ortaklıkları direktörü olan Lennon Torres, şirketlerin savunmasını reddetti. Torres eski bir çocuk fenomeni. Ayrıca yasa metninin yazarıyla birlikte ifade özgürlüğü kaygılarını gidermek için çalıştı. Ona göre asıl mesele, çocukları risk altındayken bile kaydırmaya devam ettiren bir iş modeli.

Kaliforniya Başsavcılığı ise dilekçeleri incelediğini bildirdi. Kurum yaptığı açıklamada, çocukları çevrimiçi ortamda koruyan “sağduyulu” eyalet yasalarını savunmaya kararlı olduğunu belirtti.

Öte yandan Meta ağustosta, gençlerin sosyal medya güvenliği ve bağımlılığıyla ilgili bir davayı 17 milyar dolara uzlaşmayla kapatmıştı. Şirket suçu ya da sorumluluğu kabul etmedi. Uzlaşma gereği Meta, gençlerin Instagram ve Facebook'ta günlük süresini iki saatle sınırlamayı kabul etti. Geceleri ve okul saatlerinde erişim kapanacak. Gençler varsayılan olarak algoritmasız bir akış seçebilecek ve otomatik oynatmayı kapatabilecek.

Meta, bu adımları yeni bir “sektör standardı” olarak tanımlayıp YouTube ve TikTok'u da benimsemeye çağırdı. Ancak iki şirket de uzlaşma şartlarına katılmadı. AB 1709, 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek; Başsavcılık dilekçeleri incelemeyi sürdürüyor.