Dijital şiddet, 2026'da adalet odağına taşınıyor

BM Kadın Birimi'nin 12 Kasım 2026'da erişilen tema sayfasına göre dijital şiddet, bu yıl adalet odağında ele alınıyor. 2026 teması, "Kadına ve kız çocuklarına yönelik şiddete son vermek için birleşin: Adaleti sağlayın, hayatta kalanları koruyun, cezasızlığa son verin".

16 Günlük Aktivizm, 25 Kasım'da başlayacak. Kampanya, 10 Aralık 2026'da İnsan Hakları Günü'nde sona erecek. BM Kadın Birimi, geçen yılın dijital şiddet odağını çevrim içi ve çevrim dışı alanları birlikte değerlendiren bir çerçeveye taşıyor.

Dijital şiddet neden adalet başlığı altında ele alınıyor?

BM Kadın Birimi'ne göre adalet, yalnızca mahkeme kararı veya cezai yaptırım anlamına gelmiyor. Şiddet yaşayan kadınların dinlenmesi, güvenliğinin sağlanması ve ihtiyaç duydukları desteğe ulaşması da bu kapsamda. Dolayısıyla kampanyanın merkezinde yalnızca olayın nasıl cezalandırılacağı değil, kadının süreç boyunca nasıl korunacağı da bulunuyor.

Kurum, güçlü yasaların önemini vurgularken yasaların tek başına yeterli olmadığını belirtiyor. Güvenli bildirim yolları, erişilebilir hizmetler ve zamanında yanıt veren kurumlar birlikte gerekiyor. Bununla birlikte destek süreçlerinin kadınların tercihlerini, mahremiyetini ve kararlarını gözetmesi isteniyor.

2025 odağıyla karşılaştırınca değişen nokta, dijital şiddetin öneminin azalması değil. Yeni tema, çevrim içi saldırıyı daha geniş bir korunma ve hesap verebilirlik zincirine yerleştiriyor. Editoryal açıdan bu yaklaşım, sorunu yalnızca bir hesabı engelleme meselesi olarak görmenin neden yetersiz kaldığını açıklıyor.

Örneğin bir içeriğin kaldırılması, kişinin destek ihtiyacının da sona erdiği anlamına gelmeyebilir. Kampanyanın çerçevesi, içerikle mücadeleyi sağlık hizmetlerinden hukuki yardıma uzanan destekle birlikte ele alıyor. Böylece görünür içerik kadar, şiddet yaşayan kadının ihtiyaçları da tartışmanın merkezinde kalıyor.

Dijital şiddet hangi biçimlerde karşımıza çıkıyor?

BM Kadın Birimi, çevrim içi taciz, ısrarlı siber takip, görüntü temelli istismar, deepfake ve cinsiyetçi dezenformasyonu sayıyor. Deepfake, yapay zekayla üretilen veya değiştirilen sahte görüntü, ses ya da videoları ifade ediyor. Görüntü temelli istismar, özel görüntülerin rıza dışında paylaşılması gibi ihlalleri kapsıyor.

Israrlı siber takip, dijital araçlarla sürdürülen takip ve rahatsız etme davranışlarını anlatıyor. Cinsiyetçi dezenformasyon ise kadınları cinsiyetleri üzerinden hedef alan yanıltıcı içeriklerle ilişkilendiriliyor. Bu biçimler, aynı kişiye yönelen saldırının farklı parçaları olabiliyor.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA), 29 Ekim 2026'da güncellenen sayfasında dijital şiddetin gündelik yaşamla bağlantısını vurguluyor. Kuruma göre şiddet, korku ve paniğin yanında ilişkileri, işi ve sosyal yaşamı da etkileyebiliyor. Bu nedenle çevrim içi saldırıları "yalnızca internette oluyor" diyerek küçümsememek gerekiyor.

Küresel yasal koruma verileri ne söylüyor?

BM Kadın Birimi'nin 18 Kasım 2025 tarihli açıklaması, Dünya Bankası verilerine dayanarak küresel koruma açığına dikkat çekiyor. Açıklamaya göre ülkelerin %40'tan azında kadınları siber taciz veya siber takibe karşı koruyan yasalar bulunuyor. Bu eksiklik, dünyadaki kadın ve kız çocuklarının %44'ünü ilgili yasal korumadan yoksun bırakıyor.

Kurum, söz konusu nüfusu 1,8 milyar olarak ifade ediyor. Ancak bu küresel veri, Türkiye mevzuatı hakkında tek başına bir sonuç vermiyor. Aynı şekilde yasanın bulunması, her kadının güvenli ve erişilebilir desteğe otomatik olarak ulaşabildiğini göstermiyor.

Verinin önemi, adalet temasının neden yalnızca bireysel güvenlik önerileriyle sınırlanamayacağını göstermesi. BM Kadın Birimi, koruma, önleme, hesap verebilirlik ve telafiyi birlikte ele alıyor. Böylece sorumluluk, şiddet yaşayan kişinin hesap ayarlarına veya dijital becerilerine indirgenmiyor.

Kampanya teknoloji platformlarından ne istiyor?

BM Kadın Birimi'nin 2026 kampanya çerçevesi, platformlardan erişilebilir bildirim ve telafi yolları sunmalarını istiyor. Zararlı içeriğin hızla kaldırılması, şeffaflığın artırılması ve güvenliğin ürün tasarımına yerleştirilmesi de talepler arasında. Buradaki telafi, yaşanan zarara karşı anlamlı bir çözüm ve giderim sağlanmasını kapsıyor.

Bu talepler, platform sorumluluğunu yalnızca bir şikayet düğmesi sunmanın ötesine taşıyor. Kullanıcının bildirim yapabilmesi kadar, bildirimin etkili biçimde ele alınması da önem taşıyor. Bununla birlikte hızlı içerik kaldırma talebi, destek ve korunma ihtiyacının yerine geçmiyor.

Güvenliği tasarıma yerleştirmek ise zarar ortaya çıktıktan sonraki müdahaleyle yetinmemeyi gerektiriyor. Kampanyanın yaklaşımı, önlemeyi ürünün işleyişinin bir parçası olarak görüyor. Bu açıdan değerlendirme ölçütü, yalnızca bir güvenlik özelliğinin varlığı değil, kadınların güvenle yardım isteyebilmesi olmalı.

Çevrim içi taciz yaşandığında bugün hangi adımlar atılabilir?

İlk öncelik, kendi güvenliğiniz olmalı. Kanıt toplamak sizi tehlikeye atacaksa bu işlemi sürdürmek zorunda değilsiniz. Şiddetin sorumluluğu, hedef alınan kişinin hangi güvenlik adımını uygulayıp uygulamadığına bağlı değildir.

Güvenliyse ekran görüntülerini, tarihleri ve ilgili bağlantıları saklamak, yaşananları düzenli biçimde kaydetmeye yardımcı olabilir. Ardından platformun bildirim araçlarını kullanabilir, yaptığınız bildirimin kaydını da koruyabilirsiniz. Bu adımlar, belirli bir hukuki sonucun veya içeriğin kaldırılmasının garantisi değildir.

• Kaydı düzenleyin: Ekran görüntüsü, tarih ve bağlantıyı birlikte saklayın.
• Platforma bildirin: İlgili içerik veya hesap için sunulan şikayet yolunu kullanın.
• Destek isteyin: Güvendiğiniz biriyle paylaşın ve hangi desteğe ihtiyaç duyduğunuzu anlatın.
• Güvenliği önceleyin: Acil tehlikede kanıt toplamayı değil, yardım istemeyi önceliklendirin.

Özel görüntülerinizin paylaşılması durumunda özel fotoğrafınız paylaşıldıysa atılabilecek adımlar yazısına da bakabilirsiniz. Ancak yardım istemek için bütün kayıtları eksiksiz toplamış olmanız gerekmez. Güvendiğiniz biriyle konuşmak, süreci tek başınıza yürütmemeniz için bir başlangıç olabilir.

Türkiye'de acil durumda hangi destek yolları kullanılabilir?

Türkiye'de acil durumda 112 ve Kadın Destek Uygulaması (KADES) kullanılabilir. KADES'in kurulumu ve kullanım adımları için KADES nasıl kullanılır rehberimize bakabilirsiniz. Platforma yapılan içerik bildirimi, acil yardım çağrısının yerine geçmez.

Bu ayrım, çevrim içi tehdidin günlük hayattaki güvenliğinizle kesiştiği durumlarda özellikle önemlidir. Örneğin acil bir tehlike varsa platformdan yanıt beklemek yerine acil destek yollarına başvurmak öncelik taşır. Türkiye'deki okur için kampanyanın pratik karşılığı, dijital bildirimle acil yardımı birbirinden ayırabilmektir.

Turuncu renkli kampanyaya nasıl katılınabilir?

BM Kadın Birimi, turuncuyu umut ve şiddetten uzak bir gelecek simgesi olarak kullanıyor. Kurum, kadın örgütlerini ve destek hizmetlerini desteklemeyi, kampanya materyallerini paylaşmayı ve adalete erişim engellerini konuşmayı öneriyor. Bununla birlikte bir paylaşım yapmak, şiddet yaşayan kişinin deneyimini kamuya açıklamasını gerektirmiyor.

Kampanyanın koruma yaklaşımı, kadınların rızasına, güvenliğine ve tercihlerine saygıyı öne çıkarıyor. Bu nedenle dayanışma, birinin hikayesini onun yerine anlatmak değil, ihtiyaç duyduğu desteğe alan açmak anlamına gelmeli. Görünürlük kadar mahremiyeti korumak da güçlendirici bir tutum olabilir.

2025 ve 2026 kampanyaları nasıl ayrışıyor?

İki kampanya arasındaki bağ, dijital şiddetle mücadelenin devamlılığına dayanıyor. 2026 yaklaşımı, önceki odağı terk etmek yerine adalete erişimle genişletiyor. Aşağıdaki karşılaştırma, BM Kadın Birimi'nin iki yıl için açıkladığı çerçeveyi özetliyor.