Queens of Code kadın programcıları anlatıyor

Queens of Code, ABD Ulusal Güvenlik Ajansı'nda (NSA) çalışan kadın programcıların hikayelerini anlatıyor. New York Post'un 7 Kasım 2026 tarihli haberine göre, Eileen Buckholtz'un kitabı 17 Kasım 2026'da MIT Press'ten çıkacak. Yedi yıllık araştırmaya dayanan kitap, gizlilik nedeniyle yeterince tanınmayan bilgisayar bilimcilerini görünür kılmayı amaçlıyor.

Queens of Code hangi hikayeleri bir araya getiriyor?

Buckholtz, arşivleri taradı, belgelerin gizliliğinin kaldırılması için çalıştı ve emekli NSA çalışanlarının anlatılarını topladı. MIT Press kataloğuna göre kitap, özellikle 1960'lardan 1980'lere uzanan dönemde kurumda bilgisayar alanında çalışan kadınları anlatıyor.

Projenin çıkış noktası, Buckholtz'un torunlarıyla Bilgisayar Tarihi Müzesi'ne yaptığı ziyaretti. Buckholtz, kadınlara ayrılan sergilerde yalnızca Ada Lovelace ve Grace Hopper'ı gördüğünü New York Post'a anlattı. Oysa NSA'daki kariyerinde bilgisayarların ilk dönemlerine katkı sağlayan 150'den fazla kadınla çalışmıştı.

Projenin biyografi sayfasına göre Buckholtz, 1969'da Ohio State Üniversitesinden bilgisayar bilimi lisansını alan ilk Amerikalı öğrenciler arasındaydı. NSA'da 30 yılı aşkın süre çalıştı. Ayrıca 1988'de Grace Hopper ile birlikte Maryland'in matematik ve bilim alanındaki öne çıkan kadınları arasında gösterildi.

Kadın programcılar hangi teknolojilere katkı sağladı?

Dottie Blum, 1944'te kriptanalist olarak çalışmaya başladı ve NSA'nın bilimsel programlama dilini geliştirdi. Kriptanaliz, şifreli mesajları çözümlemek için kullanılan analiz yöntemlerini ifade ediyor. Buckholtz da kariyerinin ilk sekiz yılında bu dille program yazdı.

Örneğin Nancy Welker, ilk mikroelektronik çiplerin geliştirilmesine katkıda bulundu. Buckholtz ise Sharri Ramsay'i New York Post'a verdiği demeçte, Türkçe çevirisiyle, "siber güvenliğin annelerinden biri" olarak tanımladı. İkinci Dünya Savaşı sırasında yaklaşık 10 bin kadın kriptanaliz alanında çalıştı.

New York Post'un aktarımına göre NSA, kadınlara ve erkeklere aynı başlangıç maaşını verdi, eğitimlerini destekledi. Ancak Buckholtz, iki erkek meslektaşının davranışları nedeniyle kariyerinin başında ayrılmayı düşündüğünü de anlattı. Yöneticisinin bölümünü değiştirmesi, kurumda kalmasını sağladı.

Kitabın Türkiye'deki okurlar için önemi ne?

Kitap İngilizce yayımlanacak ve Türkçe çevirisi henüz duyurulmadı. Türkiye'deki okur açısından değeri, bilgisayar biliminde kadınların geçmişini birkaç tanınmış isimden daha geniş bir çerçevede sunması.

Teknolojide kadınlar 2026 raporları güncel temsili tartışırken, bu tarihsel anlatı farklı bir soruyu gündeme getiriyor. Kadınların katkıları kayda geçirilmediğinde, teknoloji tarihini de eksik okuyoruz.

Yapay zeka meslekleri ve kadınlar tartışmasına bu açıdan bakmak, yalnızca gelecekteki fırsatlara odaklanmamak demek. Geçmişteki uzmanlığı tanımak da kariyer görünürlüğünün bir parçası.

Kadın girişimci ve yapay zeka odağındaki kariyer tartışmalarıyla karşılaştırınca, kitabın farkı tarihsel tanıklıkları koruması. Proje sürerken anlatılarıyla katkı veren beş kadın hayatını kaybetti. Bu nedenle çalışma, sözlü tarihin zamanla yarıştığını da hatırlatıyor.