Kaliforniya sosyal medya yasası davalık oldu

Kaliforniya sosyal medya yasası, Google, Meta ve TikTok'u mahkemeye taşıdı. Çarşamba günü üç şirket de Kaliforniya Başsavcısı Rob Bonta'ya karşı ayrı ayrı dava açtı. Ancak hedefleri ortak: gençlerdeki sosyal medya bağımlılığını azaltmak için hazırlanan düzenlemenin yürürlüğe girmesini engellemek.

Kaliforniya sosyal medya yasası neleri yasaklıyor?

AB 1709 numaralı düzenleme 1 Ocak 2027'de başlayacak. Buna göre platformlar, 16 yaşın altındaki kullanıcılara “bağımlılık yapıcı özellik” sunamayacak. Yasa bu özellikleri “psikolojik olarak istismarcı” diye tanımlıyor. Ayrıca bunların, zorunlu kullanıma yol açacak biçimde etkileşimi artırmak için tasarlandığını belirtiyor.

Kapsama özellikle şunlar giriyor:

• Sonsuz kaydırma
• Otomatik oynatma
• “Bağımlılık yapıcı” olarak nitelenen içerik akışı

Üstelik platformlar, genç kullanıcılara bu özelliklerin sunulmaması için “makul önlemler” almak zorunda. Dolayısıyla Kaliforniya sosyal medya yasası, çocukların her gün kullandığı uygulamalardaki alışıldık özellikleri doğrudan ilgilendiriyor.

Şirketler dava dilekçelerinde ne diyor?

Öncelikle şirketlere göre yasa, ifade özgürlüğü haklarını çiğniyor. Ayrıca yasanın, 1996 tarihli federal yasadaki 230. Bölüm'e (Section 230) aykırı olduğunu öne sürüyorlar. Bu bölüm, çevrimiçi platformları kullanıcı içeriğinden doğan sorumluluktan korumak için tasarlandı. Ancak eleştirenler, bölümün platformlara fazla geniş bir dokunulmazlık tanıdığını savunuyor.

Google, dilekçesinde YouTube'un önerileri kişiselleştirdiğini belirtiyor. Böylece genç kullanıcılar ilgi alanlarına, yaşlarına ve gelişim ihtiyaçlarına uygun içerik görüyor. Google aynı zamanda otomatik oynatmayı savundu. Çünkü içerikler kesintisiz ve sırayla izlenebiliyor; örneğin eğitim videolarındaki oynatma listesi gibi.

Dilekçede şöyle deniyor: “AB 1709'daki yasaklar, YouTube'un 16 yaş altına güvenli, sorumlu ve zenginleştirici deneyimler sunma çabasını boşa çıkarır.” Çünkü bu yasaklar kişiselleştirilmiş önerileri ve otomatik oynatmayı da kapsıyor.

Meta ise hizmetlerinin dünya genelinde milyarlarca insanın fikir paylaşmasını, destek sunmasını ve önemli konuları tartışmasını sağladığını söylüyor. Ayrıca şirket, kişiselleştirilmiş akış ve otomatik oynatma yasaklanırsa Meta'nın reşit olmayanlara içerik ulaştırmasının yasa dışı olacağını savunuyor.

Karşı taraf ve Meta'nın önceki uzlaşması

Lennon Torres, Kaliforniya sosyal medya yasası aleyhindeki savunmaları reddetti. Heat Initiative'de hareket ortaklıkları direktörü olarak görev yapan Torres, aynı zamanda eski bir çocuk influencer. Ayrıca yasanın yazarıyla ifade özgürlüğü kaygıları üzerinde çalışmıştı.

Torres'in sözleri şöyle: “Bunu ifade özgürlüğü kavgası olarak sunuyorlar. Oysa asıl tehlikede olan, çocukları risk altındayken bile kaydırmaya devam ettirerek kazanç sağlayan bir iş modeli.”

Meta, ağustos ayında gençlerin sosyal medya güvenliği ve bağımlılığıyla ilgili bir davayı 17 milyar dolara uzlaşmayla kapatmıştı. Ancak şirket suçu ya da sorumluluğu kabul etmedi. Uzlaşma kapsamında şu adımları üstlendi:

• Gençlerin Instagram ve Facebook'ta günlük süresini iki saatle sınırlamak
• Her iki platforma geceleri ve okul saatlerinde erişimi engellemek
• Gençlere varsayılan olarak algoritmasız bir akış oluşturma seçeneği sunmak
• Gençlerin otomatik oynatmayı kapatmasına izin vermek

Meta ayrıca YouTube'u ve TikTok'u, kendi deyişiyle yeni bir “endüstri standardını” benimsemeye çağırdı. Ancak ikisi de uzlaşma şartlarına katılmadı.

Kaliforniya Başsavcılığı dilekçeleri incelediğini bildirdi. Açıklamada ayrıca, çocukları çevrimiçi korumaya yönelik “sağduyulu yasaları” savunmaya kararlı oldukları belirtildi. Kaliforniya sosyal medya yasası ise 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek.