İçeriğe geç
Haber Akışı Teknoloji Yaşam Akıllı Telefon Sosyal Medya Uygulamalar Sağlık Yapay Zeka Listeler Pembe TV Son dakika
  1. Ana sayfa
  2. Yapay Zeka

Yapay zeka veri merkezlerinde sipariş şişkinliği

Yapay zeka altyapısı pazarında bellek kıtlığı sürerken veri merkezi başvuruları şişti. Yazı, ilan edilen talebin neden güvenilir olmadığını anlatıyor.

Ender Öztürk

okunma

Bilgisayar başında yazı yazan robotlar, yapay zeka altyapısı temsili görseli
30 saniyede bu haberin özeti
  • DRAM sözleşme fiyatları 2026'nın ilk çeyreğinde TrendForce'a göre yaklaşık yüzde 93 ile 98 arasında arttı.
  • İngiltere'de şebeke bağlantı başvuruları bir yıldan kısa sürede 41 GW'dan 125 GW'a çıktı.
  • Yazara göre ilan edilen talep yerine bağlayıcı sözleşmeler ve satın alınmış ekipman gibi geri dönüşü pahalı taahhütler izlenmeli.

Yapay zeka altyapısı pazarında iki zıt tablo aynı anda yaşanıyor. TrendForce'a göre geleneksel DRAM sözleşme fiyatları 2026'nın ilk çeyreğinde yaklaşık yüzde 93 ile 98 arasında arttı. Buna rağmen ilan edilen veri merkezi talebi, gerçekten kurulabilecek kapasiteyi aşıyor.

Bu görüşleri TechRadar Pro Perspectives'te yayımlanan bir yazı dile getiriyor. Yazıdaki görüşler yazara ait ve TechRadar Pro ya da Future plc'nin görüşünü yansıtmıyor.

Bellekte kıtlık sürüyor

Üreticiler sunucu uygulamalarına öncelik verince bellek piyasası daraldı. Bulut sağlayıcıları eldeki kapasite için yarışıyor. SK Hynix, yüksek bant genişlikli belleğin (HBM) kıtlığının 2030'a kadar sürebileceği uyarısını yaptı.

DRAM pazarının yaklaşık yüzde 90'ı Samsung, SK Hynix ve Micron'da. Üçü de üretimi karı yüksek sunucu belleğine ve HBM'ye kaydırdı. Küçük alıcılar, dev bulut şirketleriyle pay almak için yarışmakta zorlanıyor.

Yapay zeka altyapısı

Hatırlatmak gerekir: 2023'teki bellek düşüş döneminde üreticiler üretimi kısmıştı. SK Hynix tek başına 7,73 trilyon won yıllık faaliyet zararı açıkladı. Yani sektör, kıtlığın ne kadar hızlı bolluğa dönebileceğini yakın zamanda yaşadı.

Yatırımlar sürüyor. Micron, 2035'e kadar ABD'de 250 milyar doları aşan üretim ve araştırma yatırımı planladığını açıkladı. Ama yeni fabrikalar yıllarca sürüyor: inşaat, ekipman kurulumu ve yeterlilik testleri gerekiyor. TrendForce, yakın vadedeki arz artışının büyük kısmının fabrika genişlemesinden değil, süreç iyileştirmelerinden geleceğini bekliyor.

Yazara göre yeni bir fabrika, betona dökülmüş bir talep tahmini. Üretici, bugünkü talebin birkaç çip nesli boyunca süreceğine inanmak zorunda. Model verimliliği ya da mimari değişirse gereken bellek miktarı fabrika üretime geçmeden azalabilir.

Birleştirilen başvurular yanıltıyor

Veri merkezi geliştiricilerinin teşvikleri farklı. Arazi, elektrik ve ekipman tesis açılmadan çok önce ayarlanmalı. Kaynaklar kıt olunca erken ve gerekenden fazla başvurmak mantıklı görünebiliyor. Sorun, bu başvurular toplanıp gerçek talep tahmini sayıldığında başlıyor.

İngiltere somut bir örnek. Şebeke bağlantı başvuruları bir yıldan kısa sürede 41 GW'dan 125 GW'a çıktı. Düzenleyici kurum Ofgem'e göre bu artışın en az 80 GW'ı veri merkezi projelerinden geliyor. Ofgem şimdi taahhüt ücreti ve ek aşamalar öneriyor. Geliştiricilerden mali ve ticari hazırlığını, tedarik adımları dahil, göstermesi istenecek.

Yazar, kapasite ayırtmakla kapasite kurmanın aynı şey olmadığını vurguluyor. Bir projenin arsası, duyurusu ve şebeke kuyruğunda yeri olabilir. Ama sözleşmeli müşterisi, tamamlanmış finansmanı ya da elektriğe bağlanma yolu olmayabilir. Yazara göre geliştiricileri kandırmakla suçlamamak gerek; beklemek erişimi tamamen kaybetmek anlamına gelebiliyor.

Tedarikçi finansmanı talebi bulandırıyor

Çip üreticileri artık müşteri olan ya da olabilecek şirketlere yatırım yapıyor. En bilinen örnek, Nvidia'nın OpenAI'a yapmayı önerdiği 100 milyar dolara kadar yatırım. Bu yatırım, en az 10 GW'lık Nvidia sistemi kurulumuna bağlıydı. Nvidia, Aralık 2025'te kesin anlaşmanın henüz tamamlanmadığını ve olası OpenAI alımlarının mevcut çip siparişlerine dahil olmadığını açıkladı.

Yazıya göre bu tür finansman kendi başına sakıncalı değil. Ancak donanım tedarikçisi bir yapay zeka şirketine yatırım yapıp o şirket parayı altyapı almak için kullanınca, aynı ilişki hem yatırım varlığı hem de olası ürün geliri doğuruyor. Talep gerçek olabilir, fakat onu sağlayan şirketten tam bağımsız değil.

Bu yüzden teknoloji yöneticilerine bir ayrım öneriliyor: son müşterilerin ödediği gelir ile yapay zeka tedarik zinciri içinde dönen sermayenin desteklediği talep farklı kanıtlar sunuyor.

Yazar, bağlayıcı müşteri sözleşmelerini, iade edilmeyen depozitoları, güvence altına alınmış elektriği, satın alınmış ekipmanı ve inşaatı başlamış tesisleri en güvenilir göstergeler olarak sayıyor. Tesis çalışmaya başladıktan sonra ise dış müşterilerden gelen gelir ve kullanım oranı, ilan edilen kapasiteden daha güçlü kanıt sağlıyor. Altyapı planlarının da aşama aşama genişlemesini öneriyor.

Türkiye'deki kullanıcıya doğrudan bir etkisi ya da fiyat bilgisi yazıda yer almıyor. Bellek fiyatlarındaki artışın cihaz fiyatlarına yansıması konusunda da kaynakta bir veri yok.

Haberde hata mı var?Bize bildirin

Senin fikrin ne?

Bu gelişme hakkında sen ne düşünüyorsun?

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar yapay zeka destekli ön elemeden geçer; son karar moderatördedir. Topluluk kuralları

Günün teknolojisi, sabah 08.00’de

Seçtiğiniz konularda günün 5 önemli haberi, her biri 30 saniyelik özetiyle. Reklamsız, tek tıkla ayrılırsınız.

Reklam